شهر زیبای تبریز آنقدر آثار باستانی و تاریخی مختلف دارد که برای دیدن آنها باید چندین روز وقت صرف کنید. در این میان، خانه‌ای به چشم می‌خورد که از حال و هوای خاصی برخوردار است. خانه‌ای با عطر و بوی عزاداری امام حسین و تکیه‌هایی که از دوران کودکی به یاد می‌آوریم. همین طور که در کوچه و پس کوچه‌های تبریز قدم می‌زنیم، به خانه‌ای خواهیم رسید که به آن خانه دکتر صحتی می‌گویند. این خانه زیبا که در اواخر دوره قاجار و اوایل دوره پهلوی ساخته شده است، به فردی با نام دکتر صحتی تعلق داشته. به همین دلیل است که هنوز هم آن را خانه دکتر صحتی می‌نامند. این خانه بزرگ، زیبا و دوست داشتنی، در حال حاضر تحت تصرف سازمان میراث فرهنگی بوده و تبدیل به موزه شده. با سفرزون همراه شوید تا این خانه تاریخی زیبا را بهتر بشناسید.

 

خانه دکتر صحتی کجاست؟

خانه دکتر صحتی
خانه دکتر صحتی کجاست؟

حتما تا به اینجای کار متوجه شده اید که خانه دکتر صحتی در شهر زیبای تبریز قرار دارد. واقعا برای دیدن تبریز باید یک جفت کفش پیاده‌روی عالی به پا کنید و کوچه به کوچه آن را ببینید. در میان خیابان‌های دلنواز تبریز، خیابانی با نام راسته کوچه وجود دارد. خیابانی که به خودی خود، گشت و گذار در آن خالی از لطف نیست. اما این کوچه یادگاری قدیمی از عزاداری امام حسین را در خود پنهان کرده است. یادگاری که همه مردم متعصب تبریز، آن را به خوبی می‌شناسند. آری، این یادگار زیبا، همان خانه دکتر صحتی است.

خانه دکتر صحتی که در خیابان راسته کوچه تبریز  واقع شده، با ۴۰۹ متر بنا و ۸۴۴ متر زیربنا، جزء خانه‌های قجری زیبای تبریز محسوب می‌شود. این خانه در سه طبقه ساخته شده و در گذشته دکتر ابوالقاسم صحتی مالک آن بوده. دکتر صحتی حیاط این خانه زیبا را از روی علاقه شدیدی که به امام حسین داشت، تبدیل به حسینیه کرد.

در دوران قاجار عزاداری امام حسین ممنوع بود. اما با این حال افرادی از این قانون پیروی نمی‌کردند. دکتر صحتی نیز جزء همین دسته از افراد بود. جالب است بدانید که برگزاری مراسم عزاداری در این خانه حتی پس از فوت او نیز ادامه داشت. به همین دلیل است که سازمان میراث فرهنگی نیز، این خانه را تبدیل به موزه محرم کرده است. در این موزه آثار و اشیایی وجود دارند که به عزاداری امام حسین مرتبط هستند.


برای دریافت راهنمای سفر به تبریز کلیک کنید.


خانه دکتر صحتی را به خوبی در ذهن خود تداعی کنید

خانه دکتر صحتی را به خوبی در ذهن خود تداعی کنید

نما و سردر این خانه زیبا، آجری و یک ‌پارچه است. از لحظه ورود نکته‌ای توجه شما را قطعا به خود جلب می‌کند. در بخش ورود، دو درب مختلف وجود دارند. امروزه درب شرقی خانه کاملا مسدود شده و تردد از درب غربی صورت می‌گیرد. برخی تصور می‌کنند که این دو درب، به دو خانه مختلف تعلق دارند. این کاملا اشتباه است و سردر یک‌پارچه آجری، گواهی بر این موضوع است. پس ورود از درب غربی صورت می‌گیرد.

بلافاصله پس از ورود، به واسطه یک هشتی و چند پله گرد و قدیمی، وارد محیط حیاط خواهید شد. همانطور که ذکر کردیم، خانه از سه طبقه ساخته شده و هر سه طبقه در بخش شمالی ساختمان قرار گرفته‌اند. علاوه بر سه طبقه ساختمان، همانند هر خانه ایرانی دوره قاجار، خانه دکتر صحتی نیز یک زیر زمین بسیار بزرگ دارد. این زیرزمین مجهز به پوشش طاقی بوده و در دل خود یک حوضخانه، انباری و سردابه را جای داده. از پشت حوضخانه، راه پله‌ای وجود دارد که سکنه خانه از آن برای رفتن به طبقه همکف استفاده می‌کردند.

افراد خانواده دکتر صحتی در طبقه همکف زندگی می‌کردند. یک راه پله بسیار بزرگ در مرکز خانه وجود داشت که به طبقه اول راه داشت. زمانی که پای خود را بر روی آخرین پله بگذارید، با یک تالار بسیار بزرگ رو به رو خواهید شد که در دو طرف آن دو اتاق اختصاصی وجود دارد. از این فضا برای پذیرایی مهمانان استفاده می‌شده.

دکتر ابوالقاسم صحتی چه کسی بود؟

دکتر ابوالقاسم صحتی چه کسی بود؟

دکتر ابوالقاسم صحتی یکی از پزشکان به‌نام دوره قاجار و اوایل دوره پهلوی بود. او در شغل خود توانایی بسیار زیادی داشت و بسیار مردم‌دار بود. به همین دلیل مورد احترام تمام مردم شهر قرار می‌گرفت. او همچنین ارادت ویژه‌ای به امام حسین داشت. به همین دلیل در ده روز اول محرم، حیاط خانه را تبدیل به یک حسینیه می‌کرد. برخی بر این باور هستند که او  نذری بر گردن داشته و برخی دیگر می‌گویند که این کار را تنها به خاطر علاقه قلبی خود انجام می‌داده.

پس از فوت دکتر صحتی، این خانه به پسر وی یعنی پروفسور غلامعلی صحتی به ارث می‌رسد. او نیز جا پای پدر خود می‌گذارد و وصیت می‌کند که پس از او، همیشه در دهه اول محرم، حیاط خانه را تبدیل به حسینیه کنند. جالب است بدانید که این خانه به میل قلبی وارثین قانونی به سازمان میراث فرهنگی واگذار شد. اما برای واگذاری شرطی قرار داده شد؛ که تعصب این خانواده را نسبت به امام حسین نشان دهند. آنها شرط کرده‌اند که تنها تحت شرایطی ملک را به سازمان میراث فرهنگی واگذار می‌کنند که مراسم عزاداری امام حسین در تمام ۱۰ روز محرم در این خانه برگزار شود.

امروزه از خانه دکتر صحتی چه استفاده‌ای می‌شود؟

امروزه از خانه دکتر صحتی چه استفاده‌ای می‌شود؟

پیش از هر چیز باید بدانید که خانه دکتر صحتی، در حقیقت از دو بخش شرقی و غربی تشکیل شده. متاسفانه سازمان میراث فرهنگی تنها اجازه بازدید از یک بخش آن را به بازدیدکنندگان می‌دهد. همانطور که اشاره کردیم، این خانه تبدیل به یک موزه مردم شناسی و مخصوص محرم شده. البته دلیل آن هم کاملا مشخص است. سالیان سال مراسم عزاداری امام حسین را در این خانه برگزار کرده‌اند. پس چه مکانی بهتر از اینجا برای معرفی هرچه بیشتر مراسم محرم به مردم؟

این خانه در ۸ خرداد سال ۱۳۷۸ در فهرست آثار ملی ایران با شماره ۲۳۳۶ ثبت شده. جالب است که بر طبق وصیت و شرط واگذاری ورثه این خانه، هنوز هم در زیر‌زمین خانه صحتی، در طی هر ۱۰ شب محرم، صدای روضه‌خوانی و عزاداری به گوش می‌رسد. همچنین دو طبقه ساختمان تبدیل به موزه آثار محرم شده است. برخی از این آثار به حسینیه خود خانه دکتر صحتی تعلق دارند. البته هیئت‌ها و حسینیه‌های دیگر تبریز نیز آثار مختلفی را به این موزه اهداء کرده‌اند.

چه آثاری در موزه خانه دکتر صحتی وجود دارند؟

آثار زیادی در این موزه به چشم می‌خورند. به همین دلیل ما قصد داریم تا چند مورد از آنها را به شما معرفی کنیم.

تشت‌های مراسم تشت‌گذاری

تشت‌های مراسم تشت‌گذاری

جالب است بدانید که در تمامی شهر‌های آذربایجان شرقی، مراسمی به نام تشت‌گذاری وجود دارد. در این مراسم مردمان محلی، تشتی را به یاد مشک حضرت عباس فراهم کرده و تشت را پر از آب می‌کنند. این آب نماد آب رود فرات است که حضرت عباس از آن برای یتیمان برداشت. سپس این تشت را محل به محل می‌گردانند تا دوباره به مسجد یا حسینیه برسد. پس از اتمام مراسم، در آخر شب، آب را بین حاجت‌مندان پخش می‌کنند تا به حاجت خود برسند.

ظروف حسینیه‌های مختلف

ظروف حسینیه‌های مختلف

در بخشی از این موزه، ظروف هیئت‌های مختلف و همچنین حسینیه خانه دکتر صحتی را می‌توانید ببینید. این ظروف شاید حدود یک صد سال قدمت داشته باشند. همچنین در بخشی دیگر، سماور‌های ذغالی قدیمی را می‌توان دید که سالیان سال به هیئت‌های مختلف خدمت کرده‌اند.

تصاویر مراسم عزاداری و ابزار شبیه خوانی

تصاویر مراسم عزاداری و ابزار شبیه خوانی

اگر به در و دیوار این موزه دقت کنید، تصاویری از عزاداری‌های حسینی را خواهید دید که به سالیان قبل تعلق دارند. همچنین همانطور که می‌دانید، از گذشته تا به امروز، شبیه خوانی، بخش مهمی از مراسم محرم به شمار می‌آید. به همین دلیل سازمان میراث فرهنگی تصمیم گرفته تا پرده‌هایی مخصوص پرده خوانی و نقالی را بر در و دیوار این موزه آویزان کند. همچنین لباس‌ها و زره‌‎هایی که برای تعزیه استفاده می‌شده نیز در کنار این پرده‌ها به چشم می‌خورند. پرده‌های سبز، مشکی و قرمزی که بر روی دیوار‌ها نصب شده‌اند نیز به تعزیه‌های قدیمی تعلق دارند. شال سبز برای امام حسین، شال قرمز برای یزید و شال سیاه برای حضرت زینب بوده.

ساز‌های مختلفی که در مراسم محرم از آنها استفاده می‌شده

ساز‌های مختلفی که در مراسم محرم از آنها استفاده می‌شده

همانطور که می‌دانید، در عزاداری امام حسین، از سازهای مختلفی نیز استفاده می‌شود که حال و هوای آن روزها را برای ما تداعی کنند. این رسم سالیان سال است که با عزاداری سید الشهدا همراه شده. در ایام محرم، صدای سازهای مختلفی مثل قره نی، سنج، طبل و فلوت از هر گوشه شهر به گوش می‌رسد. به همین دلیل سازهای قدیمی که در مراسم عزاداری دوره قاجار و پهلوی کاربرد داشتند نیز در این موزه جمع آوری شده‌اند.

اطلاعات بازدید از خانه دکتر صحتی

اطلاعات بازدید از خانه دکتر صحتی

آدرس خانه دکتر صحتی یا همان موزه محرم: استان آذربایجان شرقی، تبریز، انتهای خیابان شهید مطهری یا همان راسته کوچه، کوچه‌ی شهید گوگانی، پلاک ۲۲

هزینه بازدید: برای بازدید از این خانه زیبا و دیدنی، لازم نیست هیچ هزینه‌ای پرداخت کنید. هزینه ورود به خانه دکتر صحتی کاملا رایگان است.

ساعت بازدید: در ایام هفته و بین ساعات ۹ صبح تا ۱۵ بعد از ظهر برای بازدید مناسب است. باید در نظر داشته باشید که بازدید از این خانه در روز‌های جمعه امکان پذیر نیست.

بهترین زمان بازدید: همچنین بهترین زمان بازدید از خانه دکتر صحتی ، در دهه اول محرم خواهد بود. در این زمان می‌توانید از عزاداری سنتی مردم تبریز نیز دیدن کنید. البته توجه داشته باشید که معمولا در این ایام خانه دکتر صحتی بسیار شلوغ خواهد بود.

دسترسی به خانه دکتر صحتی

آدرس خانه دکتر صحتی روی نقشه گوگل

برای دسترسی به موزه محرم تبریز، باید خودتان را به خیابان جمهوری اسلامی یا شریعتی برسانید. از آنجا مسیر را ادامه دهید تا به میدان راسته کوچه برسید. میدان راسته کوچه را به سمت شمال ادامه دهید. پیش از رسیدن به پل رودخانه، دست راست شما کوچه‌ای با نام گوگانی یا همان احمدی وجود دارد. بهتر است خودروی خود را داخل خیابان اصلی پارک کرده و پیاده وارد کوچه شوید. بهترین مکان برای پارک خودروی شما، پارکینگ پاساژ مشروطه خواهد بود که در مسیر شما و داخل خیابان مطهری قرار دارد.

جاذبه‌های اطراف خانه دکتر صحتی

جاذبه‌های اطراف خانه دکتر صحتی

بهتر است برنامه بازدید خود را از خانه دکتر صحتی طوری ترتیب دهید که بتوانید از جاذبه‌های اطراف آن نیز دیدن فرمایید. در اطراف این خانه قاجاری، مسجد جامع تبریز، بازار تبریز و موزه مشروطه نیز قرار دارند. بازدید از این جاذبه‌ها را از دست ندهید.

خب سفرزونی عزیز، نظر شما در مورد تبدیل به موزه شدن آثار باستانی ایران چیست؟ آیا به نظر شما با این کار به سازه آسیب وارد می‌شود؟ یا اینکه باعث بالا رفتن بازدید آن خواهد شد؟ اصلا چرا باید بخشی از یک خانه باستانی، تبدیل به یک اداره شود؟ نظرات خود را با ما به اشتراک بگذارید. فراموش نکنید که ما بی‌صبرانه انتظار شنیدن نظرات شما دوستان هستیم. پس ما را بیش از منتظر نگذارید و نظرات خود را به ما نگویید!


برای آشنایی بیشتر با دیدنی های تبریز کلیک کنید.