سوغات اصفهان دو بخش دارد: سوغات‌هایی از جنس خوردنی و سوغات‌هایی از جنس صنایع دستی. هیچ کس نمی داند که کدام دسته از دسته دیگر بهتر است. دسته سوغات خوردنی قطعا قیمت کمتری نسبت به دسته سوغات صنایع دستی دارد ولی ماندگاری آنها پایین است. سوغات صنایع دستی اصفهان چون قلم زنی و مینا کاری بی اندازه در دنیا مشهور است، صادارت این هنر بسیار بالا است از طرف دیگر سوغات خوردنی اصفهان چون گز و پولک در هیچ جای ایران دیده نمی شود و مثل ندارد. با سفرزون همراه باشید تا این دو دسته را با یکدیگر مرور کنیم.

سوغات اصفهان ، گز اصفهان

معروف ترین سوغات اصفهان بدون شک گز است. قدمت این سوغاتی به ۴۵۰ سال قبل بر می گردد و ریشه در زمان صفویان دارد. گز واقعا معلوم نیست در کدام دسته از سوغاتی ها قرار می گیرد. به اندازه ی شیرینی شیرین نیست که بتوان آن را در این دسته اورد از طرف دیگر در زمره کیک ها و آجیل ها هم قرار نمی گیرد. هیچ مانندی هم مثل آن در ایران وجود ندارد و تنها منحصر به اصفهان است. قبل ها برای تهیه این سوغاتی از شهد و عصار هی درختچه ای به اسم انگبین استفاده می کردند. ولی اکنون گز از، گلاب، شکر، سفیده تخم مرغ، انواع مغزها و خلال بیدمشک تهیه می شود. شیر خشت عسل و انگبین علفی نیز بسته به مرغوبیت در گز استفاده می شود.

گز اصفهان از سوغات اصفهان است که هیچ وقت خریدش فراموش نمی‌شود
گز اصفهان از سوغات اصفهان است که هیچ وقت خریدش فراموش نمی‌شود

حالا که صحبت از گز اصفهان به میان است باید به شما بگوییم که شما وقتی می خواهید گز بخرید با انواع مختلفی از گز رو به رو هستید که در ادامه به طور کوتاه آنها را به شما معرفی می کنیم.

  • گز لقمه ای: گز لقمه ای از رایج ترین نوع گز در اصفهان است. اندازه این گزها نسبت به دیگر گزها کوچک تر است.
  • گز آردی: گز آردی یا گز دردسر یکی از انواع عجیب گز است. این گز به واسطه حضور آرد روی آن، آنقدر ها شیرین نیست. دلیل اینکه آرد روی گز می ریزند به خاطر افزایش ماندگاری گز است. خوردن گز آردی دردسرهای خود را دارد علاوه بر احتمال آردی شدن این گز نسبت به سایر گزها سفت تر بوده و راحت خورده نمی شود.
  • گز سکه ای و برشی: گز سکه ای و برشی دونع گز اند که در بازار کمتر می توانید آنها را ببینید. این نوع گز بسیار شبیه آردی اند ولی اندازه آنها کوچکتر است و در خر دوی آنها مغز بسیار زیاد است.

چطور گز اصفهان بخریم؟

نکته ای که باید در خرید این سوغاتی در نظر داشته باشید درصد است. همانطور که در بالا گفته ایم گزها در دل خود مغز دارند. گز بادامی، یعنی گزی که بادام مغز آن است. گز پسته ای یعنی گزی که پسته در مغز آن است. گز مخلوط هم گزی است که بادام و پسته همزمان مغز آن است ولی عموما مغز آن از بادام است تا پسته.

گزها در بسته های مختلفی بسته بندی می شوند که رایج ترین آنها گز شصت درصد و سی درصد است. گز های با درصد بالا دیگر مزه گز نمی دهند و خیلی کم در بازار موجود هستند. گز سی درصد ارزان تر از گز شصت درصد است ولی در گزهای لقمه ای تفاوتی از نظر کیفیت آنچنان مشخص نیست. اصفهان سه برند معروف گز دارد. گز کرمانی، گز سکه و گز آریا است. از این بین گز آریا و سکه به دلیل اینکه فروشگاه مرکزی مشهوری دارند کیفیت شان تا حدودی تضمیمن شده است و بسته بندی های آنها جذاب و شیک است. اما گز کرمانی در اصفهان رایج تر و فروش بیشتری دارد. هر سه این برند ها برند خوب گز هستند و مزه گز در آنها طبیعی و خوب است در انتخاب بین این سه برند وسواس خاصی به خرج ندهید.

سوغات اصفهان پولکی

پولکی بعد از گز مشهورترین سوغات اصفهان است. خوشبختانه پولکی مثل گز ساختار پیچیده ای ندارد و در دسته آب نبات ها قرار می گیرد. اندازه پولکی همانند سکه های رایج است ولی نازک تر از سکه است. پولکی در طعم های مختلفی چون، زعفرانی، لیمو عمانی، پسته ای، عسلی و حتی کاکائوی و نعنایی نیز عرضه می شود. اینکه کدام طعم را برای سوغاتی بردن از اصفهان انتخاب می کنید دست شماست. عموما بسته هایی که برای فروش پولکی هستند هر کدام چند طعم در خود را دارند. نکته ای که در مورد پولکی باید بدانید این است مردم اصفهان خود از مصرف کنندگان درجه یک پولک هستند.

دیگر سوغاتی های خوردنی اصفهان چون برشتوک، نان برنجی و امثال هم آنچنان در بازار ها یافت نمی شود و شاید بتوانید کارگاه های کوچکی را پیدا کنید که مقداری برای عرضه داشته باشند. بدون شک پولک و گز دو سوغاتی برجسته اصفهان هستند که آنها را در اینجا به شما معرفی کردیم. در ادامه به بخش سوغاتی های صنایع دستی اصفهان می پردازیم که با اینکه به اندازه سوغاتی های خوردنی اصفهان شیرین نیستند ولی قطعا زیباتر و هیجان انگیز تر اند.

شیرینی کرکی

سوغات اصفهان

شیرینی کرکی از آن دسته شیرینی‌هایی است که اگر یک بار آن را امتحان کنید، عاشقش می‌شوید. این شیرینی معروف که از جمله سوغات اصفهان به شمار می‌رود، بافت نرم و طعم بی‌نظیری دارد. شیرینی پرطرفدار کرکی در سه طعم وانیلی، زعفرانی و شکلاتی وجود دارد و همراه با چای بسیار می‌چسبد.

سوهان عسلی

سوغات اصفهان

سوهان عسلی اصفهان از آن جمله سوغاتی‌هایی است که دوست ندارید تمام شود! این خوراکی خوشمزه و جذاب از عسل، کره، شکر، خلال پسته و بادام، گلاب و زعفران تهیه می‌شود و یک شیرینی بسیار مقوی است. سوهان عسلی به شکل ورقه‌ای یا برش خورده وجود دارد و می‌توانید آن را همراه با چای نوش جان کنید و از طعم فوق‌العاده‌اش لذت ببرید.

نبات

سوغات اصفهان

یکی از پرطرفدارترین سوغاتی‌های شهر اصفهان نبات است. برخلاف آنکه عده زیادی فکر می‌کنند نبات سوغات مخصوص مشهد است، اما این خوراکی خوشمزه را می‌توانید به عنوان سوغات اصفهان هم تهیه کنید. نبات اصفهان در انواع مختلف زعفرانی، نعنایی،دارچینی، زیره، آویشن و لیمویی وجود دارد که می‌توانید آن را با توجه به ذائقه و سلیقه‌تان تهیه کنید.

عسل فریدونشهر

سوغات اصفهان

عسل فریدونشهر یکی از مرغوب‌ترین عسل‌های ایران است که به عنوان پرطرفدارترین سوغات اصفهان به فروش می‌رسد. عسل فریدونشهر گونه‌های متنوعی از جمله عسل گون زرد، عسل زوال و عسل قنقال دارد و عطر و طعم آن‌ها هوش از سرتان می‌پراند.

دوغ و گوشفیل

اصفهان‌ها خوراکی‌های بسیار خاصی دارند. اگر شیرینی‌های اصفهان را بچشید، متوجه می‌شوید که مردم شیرین‌زبان این شهر، بسیار خوش خوراک هستند. آن‌ها سلیقه خوبی در ترکیب انواع شیرینی با هم دارند. پس نگران نباشید! دوغ و گوشفیل نیز می‌تواند ترکیب بسیار خاصی باشد. اگر به‌دنبال یک خوراکی خاص به‌عنوان سوغات اصفهان هستید، می‌توانید دوغ و گوشفیل سوغات ببرید! این سوغات بسیار خاص است و دیگران را متعجب می‌کند. در کمال ناباوری وقتی که اولین بار ترکیب دوغ و گوشفیل را میل می‌کنید، عاشق طعم آن می‌شوید. شوری دوغ، شیرینی گوشفیل را خنثی می‌کند. خلاصه که یک طعم خاص را تجربه می‌کنید.

در نظر داشته باشید که می‌توانید دوغ را در ظروف ۱.۵ لیتری پلمپ تهیه کنید. گوشفیل را نیز داخل جعبه شیرینی بریزید. به این ترتیب به‌راحتی می‌توانید دوغ و گوشفیل سنتی اصفهان را به‌عنوان سوغات به شهر خود بیاورید.

فرنی و شیره

فرنی و شیره از جمله خوشمزه‌ترین خوراکی‌های اصفهانی است. اگر به بازار سنتی اصفهان بروید یا سری به نقش جهان بزنید، دکه‌ها و مغازه‌هایی را می‌بینید که فرنی و شیره می‌فروشند. همه ما عادت به فرنی گرم داریم. خب فرنی یک خوراکی خوشمزه است که حالت نیمه جامد دارد و از نشاسته، عسل یا شکر و آب درست می‌شود. فرنی را اگر داغ نخورید، گوله گوله می‌شود؛ اما جالب است بدانید که مردم اصفهان، فرنی را سرد سرد می‌خورند. آنقدر سرد که برای سرد نگه داشتن آن، ظروف روحی بزرگ که پر از فرنی است را روی تکه‌های بزرگ یخ می‌گذارند! این موضوع شاید باعث تعجب شما شود. البته باید بدانید که آن‌ها فرنی را مثل شهرهای دیگر خالی خالی نمی‌خورند! بلکه روی آن انواع شیره می‌ریزند.

ترکیب شیره‌ای که روی فرنی‌های اصفهانی ریخته می‌شود یک راز است! البته برخی می‌گویند که ترکیب چند شیره همانند شیره توت، خرما و انجیر است. در هر صورت این ترکیب، یک ترکیب بسیار خوشمزه می‌شود که جز در خود اصفهان، هیچ جای دیگر نمی‌توانید مشابه این طعم را بچشید. اگر عاشق این طعم شدید و می‌خواهید دوستان خود نیز آن را بچشند، مقداری از آن را داخل ظروف بسته‌بندی تهیه کنید، داخل یخدان بگذارید و همراه خود ببرید.

فیروزه‌کوبی

اگر سری به بازار سنتی اصفهان بزنید، متوجه ظروفی می‌شوید که با فیروزه تزئین شده‌اند. سنگ فیروزه به نوبه خود یک سنگ ارزشمند است. خوشبختانه در منطقه خراسان رضوی و شهر نیشابور، معادن بسیاری از فیروزه وجود دارد. به همین خاطر فیروزه جزو سنگ‌های محبوب در بین ایرانیان به حساب می‌آید. در صنایع‌دستی اصفهان نیز فیروزه بسیار مهم است. هنرمندان چیره‌دست اصفهانی، انواع سنگ‌های فیروزه را در طرح‌های مختلف روی ظروف مسی می‌کوبند. به این ترتیب طرحی خاص از ظروف فلزی به وجود می‌آید. در گذشته دور و دوران صفویه، این ظروف کاربردی بودند. برای مثال ظرف آب سر سفره خود را به این ترتیب تزئین می‌کردند! اما این روزها ظروف فیروزه کوبی ظاهر تزئینی دارند. واقعاً هم این ظروف زیبا هستند و می‌توانید از زیبایی آن‌ها نهایت لذت را ببرید. البته توجه داشته باشید که این ظروف قیمت بالایی دارند.

خاتم‌کاری

سوغات اصفهان

خاتم‌کاری را می‌توان زیباترین سوغات اصفهان و شگفت‌انگیزترین هنر دستی این شهر دانست. این هنر زیبا و چشم‌نواز در صنعت چوب کاربرد دارد و قدمت آن به دوران صفویان باز می‌گردد. در این هنر قطعات ریز و بسیار کوچک مثلثی و چوبی را کنار هم قرار می‌دهند تا اشکال هندسی زیبایی به وجود آید.  در این هنر گاهی از استخوان شتر یا اسب، آلومینیوم، نقره، طلا، چوب نارنج، عناب، آبنوس و … نیز استفاده می‌شود.

کاشی‌سازی

سوغات اصفهان

از دیگر سوغات اصفهان که زیبایی بی‌نظیری دارد، باید به هنر کاشی‌سازی اشاره کنیم. در این شهر کاشی‌های زیبای هفت رنگ و معرق ظروف کاشی وجود دارد که یک یادگاری زیبا و دلچسب از این شهر است.

پارچه قلمکاری

سوغات اصفهان

هنر چاپ روی پارچه به وسیله قالب‌های چوبی، قلمکاری نام دارد. این هنر زیبا را می‌توانید در بهترین شکل آن در شهر اصفهان ببینید. پارچه‌های قلمکاری بخشی از مهم‌ترین سوغات اصفهان هستند که گردشگران زیادی آن را تهیه می‌کنند.

هر چیزی که مینا کاری دارد سوغاتی است

میناکاری یکی از بهترین و قشنگ ترین هنرهای ایرانی است. مهد این هنر در اصفهان است. خارجی هایی که به اصفهان سفر می کنند یکی از چیزیهایی که می خرند اجسام مینا کاری شده است. در خرید مینا باید به این موارد دقت کنید تا بهترین مینای موجود را بخرید.

به لبه های مینا دقت کنید تا عاری از رنگ سبز و سطح بدون ترک باشد. ضخامت رنگ در نقاشی باید یکنواخت باشد. به مرزهای رنگی دقت کنید نباید رنگ ها در هم رفته باشند، مینا کاری هنر هندسه و نظم است پس رنگ های در هم نباید ببیند. شفافیت و کم رنگی با یکدیگر کم دارند و نکته مهمتر اینکه اثر مینای اصیل و مرغوب حتما باید نام هنرمند خود را بهمراه داشته باشد در غیر این صورت شما با اثری غیر مرغوب رو به رو هستید.

این نکته را  بگوییم که میناکاری ها عموما به رنگ آبی هستند و اساتید مشهور جز رنگ آبی کمتر سراغ رنگ های دیگر می روند.

ظروف مسی

ظروف مسی یکی دیگر از سوغاتی هایی است که می توانید به عنوان سوغات از اصفهان ببرید. این ظروف با تلاش فراوان ساخته می شوند و نما و جلای خاصی دارند.

قلم  زنی اوج هنر در سوغات اصفهان

بعد از میناکاری این قلم زنی است که هنر اصفهان را به پیش می برد. این هنر جاودانه و بی بدیل بر روی جنس های مختلفی پیاده سازی می شود، چند نمونه از آن در تاریخ ایران بسیار برجسته هستند. اگر به دنبال اثری قلم کاری برای سوغات بردن از اصفهان هستید باید به شما بگوییم که این آثار در انواع مختلف در دسترس شما هستند. قلم کاری انواع مختلفی دارد که از این موارد می تواند به برجسته کاری، نیمه برجسته کاری، ریزه قلم زنی، حکاکی، مشبک کاری اشاره داشت. نقوشی که در قلم زنی بیشتر استفاده می شوند به ترتیب، اسلیمی، ختایی، گل و بوته ی شاه عباسی، مسجد شیخ لطف الله، منبت، اشکال حیوانی و شکار است. این طرحهایی است که بر روی جنس های مختلفی زده می شود. قلم زنی بر روی اجناس مختلفی زده می شود که ارزشمند ترین آنها نقره است. خریدن یک اثر قلم زنی شده کمی گران است ولی ظرافت های به کار رفته در آثار قلم زن های اصفهانی به قدری است که شما را به راحتی متقاعد می کند آنها را بخرید پس مراقب خود باشید.

بازار هنر اصفهان مهد سوغات است

مردم اصفهان بر روی بازار نقره و طلای خود بازار هنر گذاشته اند چرا که از دیرباز این آثار توسط هنرمندان ساخته و پرداخته می شده اند. بازار نقر اصفهان گزینه های زیادی برای  سوغاتی بردن از اصفهان دارد که سر زدن به آن کاری بیهوده نخواهد بود.

مینیاتور و نگار گری

هنر های اصفهانی هر کدام که بر روی جنسی بردنی زده می شوند رنگ و بوی سوغات به خود می گیرند. هنر مینیاتور و نگار گری دوتا از بهترین هنر های اصفهان هستند که شهرت جهانی دارند. قلم دان های مختلف، جعبه های کوچک مزین به این دو هنر واقعا می تواند سوغاتی خوبی به شمار بیایید.

سخن آخر سوغاتی اصفهان بهتر از نصف جهان است

هنر در اصفهان به گونه ای پرورش یافته است که هر چیزی که نشانی از هنر اصفهانی چون مینا کاری، قلم زنی، مینیاتور و نگارگری داشته باشد سوغاتی به شمار می آید. ما در سوغاتی های بالا فیروز کوبی را نیاورده ایم گرچه با اثار فیروز کوبی شده رو به رو خواهید شد. از طرف دیگر خوردنی های اصفهان بسیار منحصر به فرد هستند. به طور کلی سوغاتی های اصفهان از آن دسته سوغاتی هایی در دنیا هستند که هر شهری آرزوی آنها را دارد.

دوست داریم شما به ما بگویید چه شهری بهتر از اصفهان سوغاتی دارد؟ و اگر اصفهانی هستید سوغاتی های دیگر را همینجا برایمان بنویسید.