از زمان‌های بسیار دور و پس از ورود اسلام به ایران، مساجد همیشه یکی از مهم‌ترین پایگاه‌های معنوی و اجتماعی مردم ایران بوده‌اند. از همان زمان تا امروز نیز، مردم ایران برای برگزاری مراسمات مذهبی، اقامه نماز، آموزش و فعالیت‌های فرهنگی، سیاسی و اجتماعی به مساجد مراجعه می‌کنند. بنابر آنچه کارشناسان گفته‌اند، درحال حاضر حدودا ۷۵هزار باب مسجد در ایران وجود دارد.

در این‌میان، مساجدی هم وجود دارند که نه‌تنها از جایگاه مذهبی خاصی برخوردارند، بلکه بازتاب کاملی از سلیقه، درک هنر و معماری شگف‌انگیز ایرانی به‌شمار می‌آیند. به‌طوری که درحال‌حاضر نمی‌توانیم نقش این مساجد در جذب گردشگر داخلی و خارجی به شهرهای میزبان مسجد را انکار کنیم.

همچنین رنگ‌های جذاب و نورپردازی‌های فوق‌العاده نیز، بخش‌های جدایی‌ناپذیری از این شاهکارهای معماری ایرانی هستند. خوشبختانه در حال‌حاضر به دلیل واکسیناسیون گسترده علیه ویروس کویید-۱۹ در سطح کشور، امکان گردشگری و سفر فراهم شده است و به راحتی می‌توانید با خرید بلیط هواپیما، قطار یا اتوبوس، از مساجدی که در ادامه نام خواهیم‌برد، بازدید کنید.

 

در این مقاله قصد داریم با کمک شرکت خدمات گردشگری یوتراوز، ارائه‌دهنده بلیط ارزان هواپیما، قطار و خدمات رزرو هتل، به معرفی ۱۰ مورد از زیباترین مساجد ایران بپردازیم و به دوران اوج تعالی معماری کلاسیک ایرانی سفر کنیم و از حضور در میان شیشه‌ها و کاشی‌های رنگی این مساجد قدیمی ایران، لذت ببریم. در ادامه این مقاله، همراه ما باشید تا سفر هیجان‌انگیزمان به تجلی‌گاه‌های هنر و معنویت در سراسر ایران را آغاز کنیم.

مسجد نصیرالملک شیراز

بدون شک، مسجد نصیرالملک شیراز یکی از زیباترین مساجد ایران است که در سال‌های اخیر در میان گردشگران خارجی نیز، طرفداران زیادی پیدا کرده است. این مسجد ایرانی به‌دلیل کاشی‌های منحصربه‌فردش به مسجد صورتی معروف شده‌است.

این مسجد یکی از آثار ملی ثبت‌شده ایران شناخته می‌شود که در سال ۱۲۶۷ شمسی به دستور میرزا حسن‌خان (ملقب به نصیرالملک)، ساخته شده است. این مسجد دو ایوان دارد که با هم در تقارن نیستند و در کنار حوض سنگی و فواره‌ها، جلوه بسیار ویژه‌ای به حیاط این مسجد بخشیده‌اند.

تماشای مسجد نصیرالملک در ساعت‌های اول صبح که نور به شیشه‌های رنگی مسجد می‌تابد و رنگ‌ها، روی فرش به رقص درمی‌آیند، یکی از زیباترین منظره‌هایی است که در سفر به شیراز، نباید تماشای آن‌را از دست بدهید.

مسجد کبود تبریز

مسجد کبود تبریز یکی از جذاب‌ترین مساجد ایران شناخته می‌شود، که در سال ۸۴۵ هجری ساخته شده است. اگرچه که زمین‌لرزه سال ۱۱۵۸ هجری در تبریز، آسیب زیادی به این مسجد وارد کرد، اما زیبایی آن هنوز هم غیرقابل انکار است و هرگردشگری با هر دین و مذهبی، از تماشای آن به وجد خواهد آمد.

کاشی‌های متنوعی در این مسجد به‌کار رفته‌است که رنگ اکثر آن‌ها لاجوردی است و به همین دلیل به آن، مسجد کبود می‌گویند. در کنار این کاشی‌کاری زیبا و معماری پیچیده، کتیبه‌های خط کوفی و ثلت و بنای آجری مسجد نیز بر جذابیت آن افزوده‌اند.

جالب است بدانید که این مسجد، مزار یکی از فرماندهان مهم و قدرتمند آق‌قویولوها، به نام جهانشاه، و همسرش خاتون‌جان بیگم را نیز در دل خود جای داده‌است.

مسجد گوهرشاد مشهد

احتمالا همه ما، قصه ساختن مسجد گوهرشاد به دستور گوهرشادخاتون را شنیده‌ایم. این مسجد، یکی دیگر از زیباترین مساجد ایران است که در دل حرم مطهر امام رضا (ع) قرار گرفته است و علاقه‌مندان زیادی هرسال از آن بازدید کرده و در این مسجد به عبادت مشغول می‌شوند.

این مسجد، در طول دوران حیات خود، بارها توسط حوادث طبیعی یا اتفاقات تاریخی، آسیب دیده‌است، اما هنوز هم چیزی از محبوبیت و زیبایی‌های آن کاسته نشده و در کنار همجواری با مرقد امام هشتم شیعیان، یکی از مهم‌ترین و زیباترین مساجد ایران به‌شمار می‌آید.

گنبد این مسجد، حدود ۴۱ متر ارتفاع داد و با آجر لعاب‌دار و خط کوفی تزئین شده‌است؛ و در کنار آن دو گلدسته به ارتفاع ۴۳ متر دیده می‌شود.

مسجد شیخ لطف‌الله اصفهان

اگر معماری و داستان‌های تاریخی مسجد گوهرشاد، شما را هیجان‌زده کرده‌است. پیشنهاد می‌کنیم خودتان را با اولین پرواز از مشهد به اصفهان برسانید و مسجد شیخ لطف‌الله اصفهان را ببنید.

این مسجد که در ضلع شرقی میدان نقش جهان قرار گرفته، برخلاف تمام مساجد نام‌آشنای ایرانی، مناره ندارد. و گردشگران می‌توانند در ساعت‌های اول صبح، زمانی که تابش نور خورشید بر کاشی‌های کرمی این مسجد، هاله‌ای از رنگ صورتی را ایجاد می‌کند، بیشترین لذت را از تماشای آن ببرند.

این مسجد در قرن ۱۱ هجری و به‌دستور شاه عباس صفوی، در اصفهان، ساخته شده‌است و امروزه گردشگران زیادی از سراسر جهان به تماشای آن می‌آیند. کاشی‌های معرق‌کاری‌شده نمای بیرونی و داخلی این مسجد و کتیبه‌های منقش به هنر اساتید خبره خط ثلث، یکی دیگر از جذابیت‌های این مسجد قدیمی ایرانی است.

مسجد امام اصفهان

بعد از معرفی مسجد شیخ لطف‌الله، می‌خواهیم هنوز در اصفهان بمانیم و به سراغ یکی دیگر از مساجد زیبای ایران در همین شهر، یعنی مسجد امام اصفهان برویم. که نه‌تنها در آثار ملی ایران بلکه در فهرست جهانی یونسکو نیز به ثبت رسیده‌است.

به محض ورود به این مسجد، کاشی‌های آبی‌رنگ مسجد، چنان حالت معنوی و عرفانی را در شما بیدار می‌کنند که تا آخرین لحظه خروج از مسجد نخواهید توانست از آن فارغ شوید. این مسجد به‌قدری زیبا است که هرساله گردشگران زیادی از داخل و خارج از ایران برای تماشای آن به اصفهان سفر می‌کنند.

در معماری این بنا، کاشی‌های هفت‌رنگ، کتیبه‌های خوشنویسی‌شده اساتید ایرانی، سنگ‌های مرمر و هرچیز کوچک و بزرگ دیگری، چنان دقیق و باظرافت در کنار یکدیگر قرار گرفته است که می‌تواند ساعت‌ها چشم شما را به خود خیره کند.

شاید جالب باشید اگر بدانید، این مسجد را با نام‌های دیگری مثل مسجد سلطانی و مسجد جامع عباسی نیز، می‌شناسند.

 

زیباترین مساجد ایران_مسجد امام اصفهان

مسجد جامع یزد

مسجد جامع یزد، یکی از قدیمی‌ترین مساجد ایران است که در هرگوشه آن می‌توانید رد پایی از حضور در دوره‌های مختلف تاریخی را تماشا کنید. این مسجد نه‌تنها محلی برای عبادت است، بلکه یکی از شاهکارهای مهم معماری کلاسیک ایران به‌شمار می‌آید که در طول دوران حیاتش، از طوفان حوادث بسیاری، زنده بیرون آمده‌است.

در زمان سفر به یزد و بازدید از مسجد جامع، کاشی‌های معرق‌کاری‌شده، گنبد، مناره‌های ۵۲ متری و کتیبه‌های خط ثلث و کوفی، می‌توانند ساعت‌ها چشم شما را به خود خیره کنند و تجربه سفر به مکانی آرام و فراموش‌نشدنی را برای شما به ارمغان بیاورند.

مسجد آقابزرگ کاشان

مثل اکثر مساجد قدیمی ایران، مسجد آقابزرگ کاشان هم علاوه‌بر عبادتگاه بودن، یکی از زیباترین نمونه‌های معماری کلاسیک ایرانی به‌شمار می‌آید که در اواخر دوران پادشاهی محمدشاه، در شهر زیبای کاشان ساخته شده‌است.

در زمان بازدید از این مسجد، صفا و صمیمیتی را احساس می‌کنید که در تمام فضای مسجد، موج می‌زند و یکی از ویژگی‌های اصلی معماری این بنا به حساب آمده‌است. قدم زدن در این مسجد زیبا و تاریخی، می‌تواند فرصت تفکر در محیطی آرام و آب‌وهوای معطر کاشان را برای شما فراهم کند، تا ساعتی از هیاهوی زندگی در شهرهای بزرگ فارغ شوید.

 مسجد وکیل شیراز

در ابتدای این مقاله، یکی از زیباترین مساجد شیراز را معرفی کردیم و حالا قرار است دوباره سری به شیراز بزنیم. اما این‌بار سراغ یکی از زیبترین مساجد ایران در شیراز، یعنی مسجد وکیل شیراز خواهیم رفت.

مسجد وکیل، ۴۸ ستون دارد که محیطی اسرارآمیز و زیبا را در شبستان مسجد به‌وجود آورده‌اند و درکنار شیشه‌ها و کاشی‌های رنگی مسجد، سالانه گردشگران زیادی را به تماشای رقص نور و رنگ در شبستان این مسجد، دعوت می‌کنند.

یکی از ویژگی‌های جذاب مسجد وکیل، طاق بلند لاجوردی‌رنگی است که با نام «طاق مروارید» شناخته‌شده و در ضلع شمالی مسجد قرار گرفته‌است. روی این طاق، یکی از سوره‌های قرآن با خط خوش، نوشته شده‌ و حالت معنوی و عرفانی بیشتری به این فضا بخشیده‌است.

 مسجد امیرچخماق یزد

این مسجد زیبا، یکی از نمادهای شهر یزد به‌شمار می‌آید که در ضلع جنوبی میدان امیرچخماق قرار گرفته‌است. این مسجد دو شبستان (زمستانی و تابستانی) دارد که هرکدام از آن‌ها از جذابیت‌های منحصربه‌فردی برخوردار هستند.

قدمت این مسجد به قرن نهم هجری برمی‌گردد که درحال حاضر به‌عنوان جلوه‌گاه هنر کاشی‌کاری ایرانی-اسلامی شناخته شده و با کتیبه‌های به خط کوفی، تزئین شده‌است.  کاشی‌کاری‌ها و گنبد سبز نیز، از جذابیت‌های دیگر مسجد امیرچخماق یزد به‌شمار می‌آیند.

 مسجد تاریخانه دامغان

مسجد تاریخانه دامغان، دومین مسجد قدیمی ایران است که به‌گفته محلی‌ها، به دستور امام علی(ع) ساخته شده‌است. اما مورخین دیگری، قدمت این گنجینه معماری و تاریخی ایران را به سال‌های ۱۳۰ تا ۱۷۰ هجری، نسبت داده‌اند.

در زمان ورود به این مسجد ایرانی، توجهتان به بقایای اتاقک‌ها و حجره‌های اطراف صحن اصلی، هلال‌های بیضی‌شکل و گهواره‌ای بین ستون‌ها و محراب مسجد، جلب خواهدشد و می‌توانید ساعت‌ها از این بنای تاریخی با شکوه، دیدن کنید.

جالب است بدانید که «تاری» در زمان ترکی به معنای خدا است و وقتی از تاریخانه صحبت می‌کنیم، منظور «خانه خدا» است، نه کلمه‌ای ساخته شده با واژه تاریخ.

نکته جالب دیگر این‌که مسجد تاریخانه به‌دلیل تعداد ستون‌هایش، به مسجد چهل‌ستون هم معروف است و اولین مسجد در میان مساجد ایرانی است که برای آن مناره ساخته‌اند.

 

زیباترین مساجد ایران_مسجد تاریخانه دامغان

 

در پایان…

نمی‌توانیم بگوییم کدام مسجد، زیباترین مسجد ایرانی است؛ چراکه تمام مساجد قدیمی ایرانی، به‌عنوان عبادتگاه و شاهکار معماری شناخته می‌شوند و بازدید از همه آن‌ها می‌تواند تجربه‌ای شگفت‌انگیز باشد.