متفاوت، خوش نقش‌و‌نگار، و رنگارنگ! این‌ها بدیهی ترین کلماتی است که می‌توان در توصیف پوشش زنان جنوب به‌کار برد. ایران به علت تنوع قومیتی قابل توجه‌اش، پوشش‌های محلی زیادی را به سراسر دنیا معرفی می‌کند. در این بین لباس‌های استان‌های جنوبی ایران منحصر به فردند و به عنوان نشان و نمادی از این خطه شناخته می‌شوند. شاید به نوعی بتوان گفت که جنوب  تنها منطقه ای از ایران است که پوشش به نوع خاصی از تن‌پوش خلاصه نمی‌شود و از تن پوش، حجاب و روسری گرفته تا زیور‌آلات را در‌بر‌می‌گیرد. در این مطلب از سفرزون قصد داریم تا شما را به شکلی حرفه‌ای با پوشش قومیت‌های‌ جنوبی  ‌ایران آشنا کنیم.

جنوب ایران، جمعیت‌های زیادی از عرب زبانان و بلوچ‌ها را در خود جای داده و نزدیکی‌های زیادی به لحاظ فرهنگی، با کشورهای هم‌جوار دارد. در این میان کشورهای عربی حاشیه خلیج‌ فارس و نیز همسایه های شرقی یعنی پاکستان و افغانستان و نیز بخش‌هایی از هندوستان، تأثیرات متقابلی را بر فرهنگ مردمان خطه جنوب گذاشته و پذیرفته‌اند. واضح است که این ‌تأثیرات پیش از هر چیز در پوشش زنان جنوب خود را نمایان کرده و گویای فرهنگ و آداب و سنن خاص این منطقه است. پوشش زنان جنوب بخشی از هویت و رسوم اجتماعی و ارتباطی زنان این خطه است و نشانه گذاری‌ها و خوانش‌های زیادی دارد. در ادامه نمونه‌هایی از مهمترین آن‌ها را معرفی خواهیم کرد.

پیراهن کندوره ؛ سوغاتی کهن به اروپا

پیراهن کندوره از مشهورترین پوشش زنان جنوب است که در زبان اسپانیایی به پیراهن گاندورا تبدیل شده! اعراب مسلمان در قرن هشتم میلادی آن ‌را به جنوب ایتالیا و اسپانیا بردند و با استقبال خوب مردم اروپا مواجه شدند. پیراهن کندوره با یقه ای گرد که در جلو بسته می‌شود، دو برش عمودی از سرشانه تا خط سینه و پایین دامن دارد که از پهلوی یقه تا درز وسط از پارچه رنگی متفاوت و برای لبه آستین نیز به صورت دو تکه از پارچه‌های دیگر استفاده می‌شود. این لباس دارای حاشیه نوار دوزی پهن در ناحیه دور کمر است و اندامی بودن آن و انتخاب قد تا حد زانو به مدل و دوخت آن تنوع می‌دهد.

در بندرعباس و نواحی مرکزی مانند کنگ، بندرلنگه و بندرخمیر این لباس را تنگتر و کوتاهتر و در شهرهایی مانند هرمز و قشم آن را با اندکی تغییرات که متأثر از پیراهن‌های عربی کشورهای حاشیه خلیج فارس است با حذف برش دور کمر و گشادتر می‌دوزند. اغلب رنگ‌های مورد استفاده برای این پیراهن رنگ‌های گرم و شادی مانند قرمز، بنفش، سبز، سرخابی صورتی، نارنجی، زرد و به ندرت آبی فیروزه ای است.

شلوار بندری ؛ از ماندگارترین پوشش زنان جنوب

شلوار بندری در استان هرمزگان به نام شلوار “دمپا تنگ” خوانده می‌شود که از مچ پا تا زانو تنگ بوده و از زانو تا کمر حالت لوزی شکل به خود گرفته و کاملاً گشاد و راحت است. این شلوار برشی مانند شلوار زنان ترکمن و کرد دارد و کمری آن را لیفه ای دوخته و با کش یا پارچه محکم می‌کنند. شلوارهای بندری را به رنگ‌های سبز و قرمز و زرد، آبی و نارنجی وبا پارچه هایی از جنس تترون،پوپلین و چیت برای استفاده روزمره و پارچه‌های کلفت و زری دار مثل اطلس و زربفت و ساتن برای مجالس و عروسی‌ها می‌دوزند.

برای راحتی در هنگام پوشدن دمپای شلوار را به طرف داخل پا چاک می‌دهند که با زیپ و یا دکمه ای دست ساز بسته می‌شود. شلوار بانوان در تمام نواحی استان هرمزگان شکل و آرایشی همانند دارد اما تزئینات دمپای شلوارها بسته به سلیقه محلی و نه شرایط آب و هوایی متفاوت است.

چادر بندری ؛ تنوعی از رنگ و لعاب

در میان پوشش زنان جنوب چادر بندری از زیباترین هاست که طرح رنگ و نوع پارچه خاصش، ظاهر منحصربه ‌فردی برای آن ایجاد کرده است. بیشتر چادرها به رنگ‌های قهوه ای، خردلی و خاکستری مایل به آبی است که اغلب از کشورهای عربی، هند و پاکستان وارد ایران می‌شود. معمولاً چادر بندری را به دو شیوه می‌بندند: لا نیم لا و کول زدن. در یک روش یک گوشه را با دست بر روی دوش می‌اندازند و طرف دیگر آزاد است. در شیوه دیگر یک طرف چادر را دور سر می‌پیچند و گوشه آن را در ناحیه گوش رها می‌کنند.

اما در پوشش زنان جنوب چادر خاصی هم برای مراسم عروسی استفاده می‌شود. بیشتر نو عروسان از چادر ویل گل ابریشمی سبز رنگ استفاده می‌کنند. به ‌علاوه در قدیم عروس و نوعروسان از چادر سوفن ساده سبز رنگ با تزیینات خوس و گلابتون و پولک بوته دوزی هم استفاده می‌کردند.در روزها و شب‌های عروسی آن را می‌پوشیدند و به هنگام حنابندان تمام بدن به استثناء دست‌ها و پاها تا مچ، در زیر چادر سبز مستور و پوشیده می‌شد.

پیراهن کمر چین ؛ کهن ترین پوشش زنان جنوب

پوشش زنان جنوب

پیراهن کمر چین یکی از زیباترین پیراهن‌های قدیمی زنان جنوب است که نسبت به دیگر لباس‌های این خطه از قدمت بیشتری برخوردار است. این تن پوش به همراه پیراهن بلوچی ولی با تزئینات ساده‌تر درمنطقه شرقی و شهرهای اطراف آن عمومیت بیشتری دارد. پیراهن کمرچین با شلوارهای دمپا گشاد و بندرت کندوره در سبک و سیاقی متفاوت گاه با یقه و نوار دوزی دستی و گاه با زری‌های بافته شده وارداتی دیده می‌شود. پیراهن کمر چین در این نواحی پیراهن دور چین نیز خوانده می‌شود.

سوزن دوزی، هویت زن بلوچ

سوزن دوزی از هنرهای دستی زنان و دختران بلوچ است که به عنوان هنری مرجع و نمادین در استان سیستان و بلوچستان مطرح است. زنان بلوچ با دوختن نقش هایی بر روی پارچه با نخ های مخصوص و در برخی موارد با نخ های زرین و سیمین این تکه ها را به روی آستین، دامن و یقه و جلوی لباس های بلوچی وصل کرده و زیبایی خاصی به آن می بخشند. در گذشته تکه های سوزن دوزی برای محافظت و حجاب بیشتر پوشش زنان جنوب استفاده می شد و امروزه زیبایی، هنر و صنعت نیز به آن افزوده شده است.

اورنی ؛ روسری جنوبی

پوشش زنان جنوب

اورنی در واقع یک نوع پارچه حریر است که نقش روسری را دارد و با تزئینات بسیار جذاب و متنوعی دوخته می شود. گل های ریز و درشت بته جقه ای، گل بادامی، انواع پولک و نخ های طلایی و نقره ای در گلدوزی آن ها مورد استفاده قرار می گیرد. زنان هرمزی اورنی را دور سر و صورت خودشان می پیچند و یک قسمت آن را روی سینه آزاد رها می سازند که در اصطلاح خودشان به آن کول گفته می شود. جالب است بدانید که در میان پوشش زنان جنوب، اورنی به نسبت جلبیل راحت‌تر و ساده تر است اگر چه جلبیل در رنگ های شادتر و زنده تری نظیر سبز، قرمز و نارنجی نیز دوخته می شود.

برقع ؛ نقابی برازنده

 

در پوشش زنان جنوب ملحقاتی وجود دارد که علاوه بر جنبه تزئینی جنبه کاربردی نیز دارد از مهمترین این ملحقات برقع است که نوعی حجاب نیز محسوب می‌شود. امروز در میان اقوام و گروه های مختلف جهان عرب و دسته ای از ایرانیان مرزنشین هنوز وجود برقع، پرده از چهره ماهرویان آفتاب زده جنوبی نگرفته و ساخت برقع به اشکال مختلفی درآمده که از نظر برش و ساختمان با مدهای متنوعی درجه بندی می شود. چهره گیرترین نوع برقع همان برقع مورد استعمال روستاییان بندرعباسی و اعراب بدوی عمان است. اغلب زنان ساحل نشین قشم ،بندرلنگه، جاسک و بندرعباس از برقع استفاده می‌کنند.

پوشش زنان جنوب به دلیل نقش و نگارهای زیبا و منحصر به فردش و همینطور کامل بودن در حجاب اسلامی، قابلیت این را دارد که به جهانیان معرفی و در سرتاسر دنیا به نمایش گذاشته شود.

5/5 ( 1 نظر )